NGV Nieuws

ROME – Paus Franciscus heeft opdracht gegeven tot de online publicatie van 170 delen van zijn Joodse bestanden uit de onlangs geopende paus Pius XII-archieven, zo maakte het Vaticaan donderdag 23 juni 2022 bekend, te midden van een hernieuwd debat over de erfenis van zijn paus uit de Tweede Wereldoorlog.

De documentatie bevat 2.700 dossiers met verzoeken om Vaticaanse hulp van Joodse groepen en families, velen van hen gedoopte katholieken, dus eigenlijk geen praktiserende Joden meer. De dossiers werden bewaard in de archieven van het Staatssecretariaat en bevatten verzoeken om pauselijke interventie om nazi-deportatie te voorkomen, om bevrijding uit concentratiekampen te verkrijgen of om familieleden te helpen vinden.

De online publicatie van de bestanden vindt plaats te midden van een hernieuwd debat over de nalatenschap van Pius na de openstelling van zijn archieven in 2020 voor wetenschappers, waarvan de “Joden”-bestanden slechts een klein deel uitmaken. Het Vaticaan heeft Pius lange tijd verdedigd tegen de kritiek van sommige joodse groeperingen dat hij zweeg in het licht van de Holocaust en zei dat hij stille diplomatie gebruikte om levens te redden.

Een recent boek dat de onlangs geopende archieven ‘The Pope at War’ van de Pulitzer Prize-winnende historicus David Kertzer citeert, suggereert dat de mensen waar het Vaticaan zich het meest zorgen over maakte, joden waren die zich tot het katholicisme hadden bekeerd, de nakomelingen van katholieken. Joodse gemengde huwelijken of anderszins verwant aan katholieken.

Kertzer beweert dat Pius er niet tegen opgewassen was om namens joden in te grijpen, of de nazi-gruweldaden tegen hen publiekelijk aan de kaak te stellen, om te voorkomen dat hij Adolf Hitler of de Italiaanse fascistische dictator Benito Mussolini tegen zich in het harnas zou jagen.

De minister van Buitenlandse Zaken van het Vaticaan, Paul Gallagher, zei te hopen dat de digitale vrijgave van de “Joden”-bestanden wetenschappers zou helpen met onderzoek, maar ook afstammelingen van degenen die om Vaticaanse hulp hadden gevraagd, om “sporen te vinden van hun dierbaren uit elk deel van de wereld.”

In een artikel voor de Vaticaanse krant L’Osservatore Romano zei Gallagher dat de bestanden verzoeken om hulp bevatten, maar zonder veel informatie over de resultaten.

“Elk van deze verzoeken vormde een zaak die, eenmaal verwerkt, bestemd was voor opslag in een documentairereeks met de titel ‘Joden'”, schreef hij.

“De verzoeken zouden aankomen bij het Staatssecretariaat, waar diplomatieke kanalen zouden proberen alle mogelijke hulp te bieden, rekening houdend met de complexiteit van de politieke situatie in de mondiale context”, schreef Gallagher.

Hij haalde één geval aan dat in de dossiers werd aangetroffen: een jood die in 1938 katholiek werd gedoopt, Werner Barasch, die in 1942 hulp zocht bij de paus om te worden bevrijd uit een concentratiekamp in Spanje. Volgens de archieven werd zijn verzoek doorgestuurd naar de Vaticaanse ambassade in Madrid, maar de documentatie werd toen koud.

“Wat betreft de meerderheid van de verzoeken om hulp waarvan andere zaken getuigen, werd het resultaat van het verzoek niet gerapporteerd”, schreef Gallagher. “In ons hart hopen we onmiddellijk onvermijdelijk op een positieve afloop, de hoop dat Werner Barasch later uit het concentratiekamp werd bevrijd en zijn moeder overzee kon bereiken.”

Daaropvolgend online onderzoek, onder meer in het U.S. Holocaust Memorial Museum, wees uit dat Barasch inderdaad overleefde en zich in 1945 bij zijn moeder in de Verenigde Staten kon voegen, meldde Gallagher.

PS
Dit is een aanvulling op een eerdere bijdrage afkomstig uit de Washington post.

Nabestaanden van overlevenden en slachtoffers van de Holocaust kunnen nu de dossiers bekijken van meer dan 2.700 Joden die voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog hulp zochten via Vaticaanse kanalen om te ontsnappen aan de nazi-vervolging. Op verzoek van paus Franciscus zijn de archieven op internet gepubliceerd.

De bestanden vormen “een kostbaar erfgoed omdat het de hulpverzoeken verzamelt die door Joodse mensen, zowel gedoopten als niet-gedoopten, naar paus Pius XII zijn gestuurd, na het begin van de nazi- en fascistische vervolging”, zei aartsbisschop Paul Richard Gallagher, secretaris voor Betrekkingen met Staten en Internationale Organisaties, in een artikel van 23 juni voor Vatican News.

Dit erfgoed is “nu gemakkelijk toegankelijk voor de hele wereld dankzij een project dat gericht is op het publiceren van de volledige gedigitaliseerde versie van de archiefreeks”, zei hij. “Door de gedigitaliseerde versie van de hele serie Joden/Joodse mensen op internet beschikbaar te stellen, kunnen de nakomelingen van degenen die om hulp hebben gevraagd, sporen van hun dierbaren uit elk deel van de wereld vinden. Tegelijkertijd zullen wetenschappers en iedereen die geïnteresseerd is, dit bijzondere archieferfgoed vrijelijk van een afstand kunnen bekijken.”

De bestanden worden gehost op de website van het Historisch Archief van de Afdeling van het Staatssecretariaat voor Betrekkingen met Staten en Internationale Organisaties. Het archief herbergt een fotografische reproductie van elk document en een analytische inventaris met namen van alle hulpvragers.

De serie gaat over het pausdom van de Eerwaarde Pius XII, die op 2 maart 1939 tot paus werd gekozen, slechts zes maanden voor het begin van de oorlog.

Sommige verzoeken geschreven door Joden of namens Joden zochten hulp bij het verkrijgen van visa of paspoorten, het vinden van asiel of het herenigen van families. Anderen zochten vrijheid van detentie of overplaatsing naar een ander concentratiekamp. Ze zochten nieuws over gedeporteerde mensen of vroegen om voedsel of kleding, financiële steun, spirituele steun en meer.

Verzoeken gingen via het staatssecretariaat en de diplomatieke kanalen van de kerk zouden proberen “alle mogelijke hulp te bieden”, zei Gallagher.

In 2020, toen dit archief voor het eerst werd geopend voor onderzoekers, beschreven Vaticaanse functionarissen de documenten als “Pacelli’s List”, waarbij de familienaam van paus Pius XII werd gebruikt om te verwijzen naar de “Schindler’s List” van de Stephen Spielberg-film over een Duitser die Joden redde uit de holocaust.

“Hoewel de twee gevallen verschillen, drukt de analogie perfect het idee uit dat mensen in de gangen van de instelling in dienst van de paus, onvermoeibaar werkten om Joodse mensen praktische hulp te bieden”, zei Gallagher.

Critici van de eerbiedwaardige Pius XII hebben gezegd dat hij tijdens de Holocaust niet genoeg deed om het nazisme te bestrijden of de Joden te helpen. Zijn verdedigers wijzen op de staat van dienst van de paus voor en tijdens de oorlog, inclusief significant bewijs van Vaticaanse hulp aan joden en anderen die door de nazi’s werden vervolgd.

De archiefreeks omvat in totaal 170 volumes, zo’n 40.000 digitale bestanden. Ongeveer 70% van het materiaal zal onmiddellijk beschikbaar worden gesteld, maar de laatste delen worden nog steeds in de collectie geïntegreerd, zei de Persdienst van de Heilige Stoel in een bulletin van 23 juni, gepubliceerd in het Engels, Italiaans en Hebreeuws.

De meeste dossiers over buitenlandse betrekkingen van het Staatssecretariaat werden genoemd naar geografische onderwerpen, niet naar een ras of religie van mensen. De Ebrei Archival Series kreeg de naam “Joden” of “Joodse mensen” in het Italiaans omdat “het doel is om de verzoekschriften om hulp van Joodse mensen uit heel Europa te bewaren, die door de paus zijn ontvangen tijdens de nazi-fascistische vervolgingen”, aldus de persdienst.

In het midden van de 20e eeuw stond de Sectie voor de Betrekkingen met Staten bekend als de Congregatie voor Buitengewone Kerkelijke Aangelegenheden, gelijk aan een Ministerie van Buitenlandse Zaken. Mgr. Angelo Dell’Acqua had een diplomatieke rol in dit kantoor genaamd minutante. Hij en zijn kantoor hielden toezicht op verzoeken van Joden en probeerden “de indieners alle mogelijke hulp te bieden”, zegt de archiefpagina. Dell’Acqua zou later kardinaal en vicaris-generaal van Rome worden onder St. Paul VI.

Sommige van de joden die schreven om katholieke hulp te zoeken, waren gedoopte christenen, maar velen waren dat niet. Veel petities zijn namens joden geschreven door tussenpersonen. “Duizenden mensen die werden vervolgd vanwege hun lidmaatschap van de Joodse religie, of omdat ze slechts ‘niet-Arische’ voorouders hadden, wendden zich tot het Vaticaan, in de wetenschap dat anderen hulp hadden gekregen”, zei Gallagher.

Gallaghers artikel in Vatican News vertelde over het geval van Werner Barasch, een 23-jarige Duitse universiteitsstudent met joodse achtergrond die in 1938 werd gedoopt. Zijn historisch dossier bevat documenten van zijn poging om uit een concentratiekamp in Spanje te worden vrijgelaten. Op 17 januari 1942 schreef Barasch aan een Italiaanse vriend en vroeg haar de tussenkomst van Pius XII te vragen via de apostolische nuntius in Madrid.

Barasch schreef: “door deze tussenkomst van Rome hebben anderen het concentratiekamp kunnen verlaten.” Hij zei dat hij had gehoopt zich bij zijn moeder te voegen die in 1939 naar de VS was gevlucht ‘om een ​​nieuw leven voor mij voor te bereiden’. Hij had de hulp nodig “van iemand van buitenaf” zodat de autoriteiten zijn vrijlating zouden toestaan.
“Er is weinig hoop voor degenen die geen hulp van buitenaf hebben”, aldus de brief van Barasch.

Uit het dossier van het Vaticaan blijkt dat het Staatssecretariaat de zaak in een paar dagen tijd heeft behandeld en “nieuw” onder de aandacht van de nuntius in Spanje heeft gebracht. Er is niets meer aan het papieren spoor. Zoals in de meeste gevallen zeggen de dossiers van het Vaticaan niets over wat er met Barasch is gebeurd.

“In ons hart hopen we onmiddellijk onvermijdelijk op een positieve afloop, de hoop dat Werner Barasch later uit het concentratiekamp werd bevrijd en zijn moeder in het buitenland kon bereiken”, zei Gallagher.

Deze hoop werd vervuld. Barasch was een bekende overlevende van de Holocaust die zijn verhaal op 82-jarige leeftijd vertelde in een video-interview dat nu te vinden is in de online collecties van het U.S. Holocaust Museum. Hij werd een jaar na zijn oproep aan de paus uit het Spaanse kamp vrijgelaten. In 1945 kon hij zich bij zijn moeder in de VS voegen. Hij studeerde aan de University of California, Berkeley, het Massachusetts Institute of Technology en de University of Colorado voordat hij als chemicus in Californië ging werken.

“Wat betreft de meerderheid van de verzoeken om hulp waarvan andere zaken getuigen, werd het resultaat van het verzoek niet gerapporteerd”, zei Gallagher.

PS
Ik publiceer hier deze ingekorte gegevens omdat zij een aanvullende nieuwe bron kunnen zijn voor de onderzoekers van de Joodse genealogie (JWK). bron: cbcpnews.net/cbcpnews/