NGV Nieuws

In het kader van onze rubriek Joodse genealogie berichten we dat volgens de Jerusalem Post de Joods- Oezbeekse historische joodse archieven open gaan voor het publiek.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Oezbekistan een toevluchtsoord voor vluchtelingen die op de vlucht waren uit Rusland, Wit-Rusland, Oekraïne, enz. Joodse vluchtelingen vestigden daar een bloeiend cultureel leven, inclusief Jiddisch theater. Oezbekistan is een van de moslimrepublieken en grenst in het zuiden aan Afghanistan en het noorden aan de Sovjet-Unie.

Onlangs bereikte Israël het nieuws dat Oezbekistan de archiefsamenwerking met Israël promoot. Oezbekistan doet nu officieel onderzoek naar en documenteert de geschiedenis van zijn Joodse gemeenschap, die bestaat in de Centraal-Aziatische natie sinds de regio werd verpletterd door de hoeven van de paarden van Genghis Khan. Dit omvat ook honderdduizenden Joden die erin slaagden te ontsnappen aan de kettingen van Duitse pantsertanks.

Toen de nazi’s de Sovjet-Unie binnenvielen, opende Oezbekistan genereus zijn deuren voor joden en vele anderen die op de vlucht waren voor de Duitsers. Nu verwelkomt de republiek het publiek om de officiële Oezbeekse archieven binnen te stappen en de geschiedenis van de Joodse gemeenschap met eigen ogen te bekijken. Het Centraal Staatsarchief van de Republiek Oezbekistan heeft de opdracht gekregen om informatie over het leven van joden tijdens de Tweede Wereldoorlog en daarvoor beschikbaar te stellen aan het publiek. Het archief is momenteel ook bezig met het ondertekenen van een overeenkomst met het Centraal Archief voor de Geschiedenis van het Joodse Volk in Jeruzalem, en kort daarna ook met Yad Vashem.

Het archief van de Oezbeekse Republiek, “Uzarchive”, omvat drie nationale archieven, waaronder 101 districtsarchieven en 123 persoonlijke archieven. Het rijksarchief telt zo’n negen miljoen opslagruimtes, waarvan 550.000 waardevolle informatie bevatten. Voorlopig functioneert de website nog als een binnenlandse entiteit. Maar met hulp van het Holocaust Museum in Washington zijn 150.000 gegevens over vluchtelingen – waarvan de meeste verwezen naar Joden die tijdens de oorlog naar Oezbekistan werden geëvacueerd – naar de site geüpload. In dit archief kunnen gebruikers de geboortedatum en burgerlijke staat van personen controleren.

Op 9 mei vierde de Oezbeekse ambassade in Tel Aviv de Dag van de Overwinning, een feestdag ter herdenking van de capitulatie van nazi-Duitsland in 1945. Ondertussen werd vorig jaar een complex onthuld in Victory Park, Tasjkent, met steun van de Oezbeekse president Shavkat Mirziyoyev, om “de praktische belichaming van onze bewondering voor de prestatie van het volk in die wrede oorlog” te herdenken.

Vrijwel elk gezin in Oezbekistan werd getroffen door de Tweede Wereldoorlog, aangezien het land toen nog deel uitmaakte van de Sovjet-Unie. Meer dan 580.000 Oezbeekse onderdanen verloren het leven, waaronder tienduizenden Joden. Ongeveer 100.000 fabrieken in door de Wehrmacht veroverde gebieden werden verplaatst naar Oezbekistan. Deze fabrieken produceerden wapens en munitie, die vervolgens naar het front werden verscheept. Het belangrijkste was dat Oezbekistan een toevluchtsoord werd voor vluchtelingen die Rusland ontvluchtten. Het was de beroemde Oezbeekse traditie van gastvrijheid die 1,5 miljoen mensen redde, waaronder meer dan 200.000 Joden, waaronder Max Wexelman.

Bron: de Jerusalem Post

Tsjechisch lokaal archief publiceert online gedigitaliseerde records van het voormalige concentratiekamp voor Roma in Lety.

Nieuwsserver Denik.cz meldt dat het Regionaal Rijksarchief (SOA) in Třeboň, Tsjechië, zijn archiefcollectie van gedigitaliseerde documenten over het concentratiekamp uit de Tweede Wereldoorlog, het Zigeunerlager (in het Tsjechisch, Cikánský tábor) in Lety, op zijn website heeft gepubliceerd; de digitale collectie is gemaakt in samenwerking met het Instituut van het Terezín-initiatief in Praag als onderdeel van een project genaamd de “Database van slachtoffers van de nationaal-socialistische vervolging van ‘zigeuners’.

“Het Instituut heeft deze collectie gedigitaliseerd en experts uit ons archief hebben het vervolgens aangepast aan onze omstandigheden.  De archiefdocumenten bieden basisinformatie over de oprichting en het bestaan ​​​​van alle kampen die op het grondgebied van de gemeente Lety verschenen, vooral tussen 1940 en 1943, evenals tot 1945, toen de Tweede Wereldoorlog eindigde en die verschillende doelen en verschillende niveaus van betekenis hadden. Er zijn daarbij bijvoorbeeld lijsten van de gendarmes die in het kamp moesten dienen en er is vooral documentatie over degenen die daar gevangen zaten.

De persoonlijke dossiers van elke gevangene worden bewaard, evenals de documentatie over elke werkgroep in het kamp. Er zijn medische gegevens, vooral over het begin en het verloop van de tyfusepidemie. De collectie bevat ook documentatie van de bouw van het kamp en zijn uitrusting, evenals van zijn begraafplaats. De bestanden bevatten alfabetisch geordende lijsten van gevangenen tijdens alle fasen van de ontwikkeling van het kamp.”

“Er zijn daarbij aparte lijsten met mannen en vrouwen. Een deel van de collectie omvat schetsen van het kamp zelf, kleine plattegronden van de begraafplaats, de plattegrond van het administratieve gebouw van het kamp, ​​de plattegrond voor het personeelsgebouw en foto’s van de gevangenen. De foto’s documenteren echter niet officieel het leven in het kamp – ze zijn gemaakt voor persoonlijke doeleinden van de fotografen in een tijd dat het kamp nog geen volledig repressieve faciliteit was.  De collectie bevat 137 items, waaronder 19 boeken, negen registratiedocumenten, acht boekhoudboeken, 31 dozen met dossiers en twee kaartenregisters.

zie Roma records concentratiekamp Lety

Het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis beschikt over een unieke collectie van zo’n zes miljoen kartonnen persoonskaarten, samen het Nationaal Register Overledenen. Deze worden in de loop van het jaar allemaal gedigitaliseerd.

Een persoonskaart is de beste genealogische bron voor onderzoek naar recente persoonsgegevens. Het document biedt inzicht in iemands levensloop en zelfs kans op familiehereniging. Het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis digitaliseert de papieren collectie Persoonskaarten (1939 – 1994) in samenwerking met Multiscan.  Het Ministerie van Binnenlandse Zaken maakt digitalisering mede mogelijk. De komende maanden bevatten de voorbereidende werkzaamheden, het scannen en later dit jaar het indexeren van zo’n zes miljoen persoonskaarten.

Het digitaliseringsproject omvat de persoonskaarten tot oktober 1994. Toen is de hele bevolkingsadministratie namelijk gedigitaliseerd. De oorspronkelijke persoonskaarten van personen die toen nog niet waren overleden, zijn achtergebleven bij de gemeente waar zij toen woonden. Bij het CBG kan je een uittreksel van deze kaarten uit het digitale systeem ‘Nationaal Register Overledenen’ aanvragen, op dezelfde manier als kopieën van persoonskaarten. Deze uittreksels noemen we persoonslijsten. Het is mogelijk een ‘abonnement’ op een of meerdere familienamen te nemen. Je ontvangt dan jaarlijks automatisch uittreksels van de persoonslijsten die voor die familienamen beschikbaar zijn gekomen. De verzending van de abonnementen van dit jaar wordt momenteel voorbereid.