INHOUD:
Van de voorzitter
Activiteiten NGV Drenthe en NW-Overijssel
Genealogiedagen in de bibliotheek
Inzenddatum kopij volgende Threant
DNA lezing door Annemieke van der Vegt
Stamreeks van Jan Vos (1829-1900)
Orgelbouwers in Drenthe
GroninGen 2023 – 3
Inhoudsopgave
Voorwoord
Afdelingsprogramma
Digitaal toezenden GroninGEN
Spreekuren in de provincie
Genealogiecursus voor beginners
Oproep
De lief kosende vriendin was toch een nicht
Aanvulling op “Helmholt, what’s in a name? Deel 2”
“Honderdjarigen”: Stijntje Klasen uit Achtkarspelen
Schoenendynastie Diderich (1787-2011) — Wat een familiealbum al niet teweeg kan brengen
Een óngehoord huwelijk (deel 1)
Ouderenzorg anno 1830 in Haren
Allem@@l digit@@l vierenzeventig (74)
Boekenrubriek
Colofon
WMB – van Bosch tot Bergen 2023 – 3
Inhoud
Van de redactie
Van de voorzitter
Van de secretaris – Ledenvergadering en lezing door Ad van Loenhout
Wim Vermeulen – Automatisch lezen
Frans Roelvink – DNA en genealogie
Peter van Hout – Kindermoord in Breda
Frans Roelvink – Foutieve informatie in de Burgerlijke Stand
Doop-, trouw- en begraafregisters (DTB)
Zodra je met je stamboomonderzoek in de periode vóór de invoering van de burgerlijke stand (1811) bent aanbeland, bent je vooral aangewezen op de kerkelijke administratie in de doop-, trouw- en begraafregisters. Omdat bijna iedereen vroeger tot een kerkgenootschap hoorde, kun je het overgrote deel van de bevolking in deze zogenoemde dtb-registers terugvinden.
Gebruik van de dtb-registers
Tijdens het concilie van Trente (1545-1563) besloot de rooms-katholieke kerk dat alle dopen, huwelijken en begrafenissen geregistreerd moesten worden. Kort daarna zijn ook de protestantse kerken dtb-registers bij gaan houden. In deze dtb-registers werd chronologisch vermeld wie wanneer in de kerk was gedoopt, getrouwd of begraven. Wat er precies geregistreerd werd, verschilt per kerk en per register.
Bij het uitzoeken van je stamboom heb je vooral veel aan de doopregisters omdat je daarmee meerdere generaties van een familie aan elkaar kunt koppelen. In de doopinschrijving staan immers de namen van de dopeling zelf én de namen van de beide ouders. In trouwregisters en begraafregisters worden ouders bijna nooit genoemd. Ook mét vermelding van de ouders kan het terugvinden van de juiste personen soms lastig zijn. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat familienamen niet worden vermeld, terwijl die door de betreffende voorouders wel werden gebruikt. Daarnaast kunnen er bij het inschrijven van de gegevens fouten zijn gemaakt.
Waar moet je op letten?
Denk er aan dat een doopdatum lang niet altijd gelijk is aan de geboortedatum. Binnen de rooms-katholieke kerk is het gebruikelijk dat een kind zo kort mogelijk na de geboorte wordt gedoopt (binnen één of twee dagen). In de protestantse kerk vind de doop wat later plaats: meestal binnen enkele weken na de geboorte. Terwijl de doopsgezinde kerk de volwassendoop kent.
Bij huwelijken werd in sommige gevallen niet de datum van de voltrekking zelf vastgelegd, maar de aankondiging van het huwelijk. Voorafgaand aan een huwelijk werden de trouwplannen in de kerk aangekondigd zodat mensen nog bezwaar konden maken. Deze huwelijksaankondigingen werden opgeschreven in een ondertrouwregister.
Verder zijn de data in de begraafboeken geen overlijdensdata, maar begraafdata. Begravingen werden niet ingeschreven om sterfgevallen te registreren, maar om begraafrechten vast te leggen zoals inkomsten uit het verhuren van de lijklakens, de baar en het baarkleed en voor het zogenaamde overluiden van de klokken bij de begrafenis. Een exacte sterfdatum moet je zoeken in andere bronnen. Denk bijvoorbeeld aan een document waarin een verdeling van een erfenis is vastgelegd. Of zoek een naam op in een lidmatenregister. Dat is een lijst met de leden van een protestante kerkgemeente, soms met aantekeningen van overlijden.
Afb. 1. De begrafenisstoet van Michiel de Ruyter te Amsterdam in 1677. Gravure door Jan Luyken, 1683. Collectie Rijksmuseum Amsterdam.
Welke kerk?
De kerkelijke bevolkingsregistratie is niet volledig bewaard gebleven. De oudste dtb-registers stammen uit de tweede helft van de zestiende eeuw, maar voor de meeste plaatsen beginnen ze in de loop van de zeventiende of achttiende eeuw. Soms zijn er zelfs helemaal geen registers opgesteld, dit geldt met name voor de begraafregisters. De dtb-registers kun je inzien bij de provinciale of gemeentelijke archieven in de regio waar de desbetreffende persoon heeft gewoond.
Helaas zijn nog niet alle dtb-registers op naam ontsloten en digitaal te doorzoeken. In dat geval moet je weten tot welk kerkgenootschap je voorouders behoorden, zodat je kunt bepalen in welk register je moet zoeken. Kom je desondanks je voorouders niet tegen, kijk dan ook eens in de registers van een ander kerkgenootschap.
Bron: BHIC – Brabants Historisch Informatie Centrum
GensDataPro – nieuwe mogelijkheden in het cirkeldiagram
In versie 3.0.6.5 van GensDataPro hebben we eens goed gekeken naar het cirkeldiagram. Het was tot nog toe een gemis dat de plaatsnamen er niet bij vermeld konden worden, dus dat moest er maar eens van komen.
Aldus kan men in de nieuwste versie aanvinken om plaatsnamen in het cirkeldiagram te plaatsen. Aangevinkt geeft dit ook de huwelijksplaatsen, en alle datums in volledige notatie in plaats van alleen het jaartal. Ook is het uitvoeren van het kwartiernummer nu optioneel. Tenslotte kan men er ook voor kiezen om de beroepen van personen te laten tonen.
Figuur 1: beroepen en plaatsnamen in het diagram
Het is ook mogelijk gemaakt een afbeelding op de achtergrond te laten uitvoeren. Veel mensen deden dit al door een doorzichtige GIF op te slaan, en die te combineren in een tekenprogramma met een achtergrond. Dat kan nu direct vanuit GensDataPro.
Om de cirkel of waaier mooi te laten aansluiten bij de gekozen achtergrondafbeelding, kan de cirkel of waaier worden verschoven met een aantal instellingen onder “cirkel positie”.
Verder maakten we mogelijk om een koptekst mee uit te voeren, en twee voetteksten links en rechtsonder.
Figuur 2: een achtergrond (á la Mucha)
Vervolgens is het nu mogelijk om de kleuren van de vakken, teksten en lijnen te kiezen. Dat hoeven dus niet meer per se de roze- en blauw te zijn van de geneagrammen. Met een boom op de achtergrond kan het mooier zijn om tinten groen te kiezen.
Figuur 3: een achtergrond en groene vakken zonder lijnen rond de vakken
Het is mooi om in het cirkeldiagram aspecten van de stamboom extra aandacht te kunnen geven: sommige vakken met een kleur extra op te laten vallen. Zo is er een systeem opgezet om eenvoudig een vak naar keuze een kleur te geven. Geef in het vak ‘Kleurschakering’ dat hiervoor is toegevoegd de tekst “$groen:3;7;8-14”, en dan zijn de vakken met kwartiernummers 3,7 en 8 tot en met 14 groen in de uitvoer.
Dit systeem accepteert ook filters, op naam, beroep en plaats. Bijvoorbeeld $rood:beroep=*boer*. Met dit filter worden alle personen met “boer” in hun beroep een rood vak. Zet erbij $blauw:beroep=*arbeid*;beroep=*sjouw*, dan worden alle arbeiders. Arbeidsters, Sjouwers en Sjouwermannen blauw. Let op: tussen de filters moeten punt-komma’s, geen komma’s.
De legenda linksboven toont wat de kleuren betekenen:
Figuur 4: diagram met beroepen aangeduid met kleuren
Om dit aanbrengen van filters nog wat makkelijker te maken is er een invoerscherm voor gemaakt, te openen door op de knop met de drie puntjes te klikken rechts van het ‘Kleur schakering’ veld.
Hierin kan men per kleur ook een legendatekst invoeren. Deze legenda komt linksboven het cirkeldiagram. Deze kleurinstellingen noemen we een “kleurschakering” en kan worden opgeslagen en weer geopend als een “kleurschakeringbestand” met als uitgang .GDK.
Merk op hoe we verschillende beroepteksten op dezelfde kleur kunnen laten uitkomen door met een puntkomma meerdere filters per kleur te gebruiken (beroep=*boer*;beroep=*landbouw*). De sterretjes (wildcards) zorgen ervoor dat “boerin” ook meegenomen wordt.
Figuur 5: het kleurschakerings-scherm. De kleurenschijf linksonder verschijnt pas nadat u rechts de
“color-picker” heeft ingedrukt.
We leveren enkele kleurschakeringen mee met de upgrade: een regenboog en een kwartierkleur-verdeling, en onderstaande beroepen-kleurschakering. Probeer ze eens. In nevenstaand scherm kunt u de kleurschakeringen openen en opslaan.
De beroepen dient u zelf aan te passen met filters die meer in uw eigen stamboom van toepassing zijn natuurlijk: komt uw familie uit Limburg dan heeft u vast mijnwerkers in de familie. In bovenstaand scherm zijn de rijen onderling te verwisselen (door de eerste kolom te slepen). Het toekennen van kleuren aan vakken in het diagram werkt van boven naar beneden: heeft een vak een kleur gekregen omdat een filter van toepassing is, dan wijzigt die kleur niet meer omdat er onderaan ook een ander filter van toepassing is.
Figuur 6: voorbeelden van kleurschakeringen
We nodigen de gebruikers uit zelf eigen kleurschakeringen te maken: we houden ons aanbevolen voor mooie ingezonden .GDK bestanden (helpdesk@gensdatapro.nl).
Al deze instellingen, inclusief de achtergrond(bestandsnaam), kleuren en de locatie van de cirkel of waaier kan men opslaan als “waaierinstellingen bestand”, met als uitgang ”.GDW”. Zo kunt u zelf de instellingen van uw voorkeur bijhouden. We hebben enkele van dergelijke GDW-instellingen meegegeven in de update, met mooie achtergronden á la Mucha.
Figuur 7: Waaier met Mucha achtergrond en aangepaste kleuren.
Wie de standaard verdeling van cirkels (dikten en dergelijke) niet helemaal goed vindt kan onder het menu “geavanceerd” de hele cirkel zo uitvoeren als hij wil. Heel gebruikersvriendelijk is dit niet gemaakt, maar het heet ook niet voor niets “geavanceerd”. Men kan afstanden tussen teksten, cirkels en bogen instellen en de afstand tot de relatietekst. Met de knop “pas toe” ziet u het effect van een aangebrachte wijziging. De getallen zijn relatieve getallen: ongeveer promilages van de grootte van de buitenste cirkel (vandaar dat de buitenste cirkel de waarde 1000 heeft).
Figuur 8: het uitgebreide “geavanceerd” scherm voor het cirkeldiagram.
De figuur hiernaast toont een uitvoer waarin we de straal van de binnenste cirkel kleiner hebben gemaakt en zodoende de dikte van de cirkel van de ouders extra breed.
Wanneer u er even niet meer uitkomt met de instellingen: er is een “standaardwaarden” knop die u altijd terugbrengt op het vertrouwde roze-blauwe cirkeldiagram. En uiteraard is er een “help” knop die een helpscherm oproept waarin alle knoppen en velden worden uitgelegd.
Er zijn enkele overige verbeteringen aangebracht in versie 3.0.6.5. Zie hiervoor het versiebeheer op www.gensdatapro.nl
Bas Wilschut
LBZ – Genever 2023 – 3
In dit nummer treft u naast een woord van de redactie en van de voorzitter de agenda voor dit najaar aan. We starten met de verenigingsavonden en de GensDataPro bijeenkomsten.
De voorpagina laat een beschildering zien van de mooi in stijl gerenoveerde binnenzijde van de Catharinakapel met werken van de kunstenaar Hans Truijen (1978).
Inhoudsopgave:
Woord van de redactie
Van het Bestuur
Activiteitenkalender
Registre Civique, Rinus Suijkerbuijk
De officiële voornamen van Jan de Ruijter, Ron de Ruijter
Een erfstrijd om hetridderleen Trips (deel 2) Wim Nolten
Bidprentje van Maria Elisabeth Kelleners, Theo Maes
Twente Genealogisch 2023 – 3
Inhoudsopgave
Voorwoord
De verpandingen door Jan van Arkel
Kind in oorlogstijd
Huizenonderzoek
Notulen van de Afdelingsledenvergadering 2023/1
Gezocht! Stickeraar!
Gezocht! Budgethouder
Agenda lezingen in de Stefanshof
Colofon
BHIC: Nieuwe bronnen online: augustus 2023
Augustus staat van oudsher bekend als de oogstmaand. En ook in ons archief bleek de afgelopen maand heel vruchtbaar. In deze nieuwsbrief geven we een overzicht van alle nieuwe indexen en andere aanwinsten die op de website zijn verschenen. Pluk er de vruchten van voor jouw onderzoek!
In augustus 2023 zijn de indexen van de volgende bronnen toegevoegd. In de meeste gevallen zijn deze bronnen ook al digitaal te vinden op onze website.
Burgerlijke stand
Geboorten
- Budel: 1857-1872
- Eethen, Genderen en heesbeen: 1883-1902
- Deurne en Liessel: 1918-1922
- Dommelen: 1913-1922
- Drongelen: 1863-1892
- Duizel en Steensel: 1913-1922
- Gestel en Blaarthem: 1843-1902
- Heeze: 1811-1817, 1843-1912
- ‘s-Hertogenbosch: 1850
- Heusden: 1831-1862
- Hooge en Lage Mierde: 1883-1902, 1913-1922
- Hooge en Lage Zwaluwe: 1913-1922
- Klundert: 1913-1922
- Lierop: 1903-1922
- Loon op Zand: 1918-1922
- Luyksgestel: 1903-1912
- Maarheeze: 1811-1856, 1913-1922
- Meeuwen: 1818-1842
- Mierlo: 1893-1902
- Nieuwkuijk: 1830-1842
- Nieuw-Vossemeer: 1903-1922
- Nuenen, Gerwen en Nederwetten: 1903-1912
- Oerle: 1903-1921
- Oirschot: 1811-1812, 1823-1833, 1879-1902 en 1913-1922
- Oosterhout: 1811-1818
- Oost-, West- en Middelbeers: 1903-1922
- Raamsdonk: 1835-1856, 1864-1877, 1886-1892 en 1903-1917
- Someren: 1811-1823, 1903-1912
- Tilburg: 1915-1917 en 1919
- Tongelre: 1883-1902
- Westerhoven: 1903-1922
- Woensel: 1811-1821, 1873-1881
Doop-, trouw- en begraafboeken
Dopen
- Boekel: 1696-1769
- Erp: 1663-1672
- Megen: 1616-1636, 1643-1679
Trouwen
- Erp: 1664-1673
Begraven
- Boekel: 1696-1769
Schepenbanken
- Berghem: 1685-1694, 1761-1781
- Dinther: 1750-1765
- Heeswijk: 1800-1808
- Oijen: 1804-1808
- Vught en Cromvoirt: 1728-1734, 1806-1815
Rechtbanken
- Vonnissen krijgsraad ‘s-Hertogenbosch (toegang 20): 1883-1919
De vonnissen zijn hier op de website te doorzoeken.
Boeken
- POUWELS, Henk: Martien Biemans. Broeder in het verzet. Oorlog en verzet in Stevensbeek en Overloon
- DUDOK VAN HEEL, S.A.C.: Van Amsterdamse Burgers tot Europese Aristocraten (band I en II)
- HAM, W.A. van: Noord-Brabantse wapens en vlaggen. Wapens en vlaggen van de provincie, gemeenten, dorpen, waterschappen en kerkelijke instellingen
- BIERENS, Patrik, e.a.: Goeien aord op Stinsels zand
- DUFORNEE-HAZENBERG, Jeanne: Breukelse straat 57
- DUFORNEE-HAZENBERG, Jeanne: De Hazenberg kroniek van 1645-2008
- DUFORNEE-HAZENBERG, Jeanne: Het verhaal van opa en opoe Nouwens
- LIER, Frans van: “Zonder woede geen plezier” en andere uitspraken uit 1987
- VERDUIJN, Marijke: De verliezers: straf en heropvoeding in Kamp Vught 1944-1949
Foto’s
Aan de digitale beeldbank zijn in de afgelopen maand afbeeldingen toegevoegd:
- DCVAR-…: Foto’s oud-leerlingen Priester van het Heilig Hart en Raymond Poulidor, Gemert
Films
Via de filmbank Brabant in Beelden zijn de volgende nieuwe films te raadplegen:
- DOORN-01 t/m -04: Familiefilms Schijndel
- HEE-14: Compilatie van verschillende gebeurtenissen in Heesch
- RITA-01 en -02: Familiefilm De Wit en carnaval in Mierlo-Hout (Helmond)
- STERKENS-01 t/m -12 Familiefilms Sterkens, voornamelijk Sint Willebrord
- VORST-01: Dorpsfilm Vorstenbosch
- BERCH-05 t/m -08: Films heemkundekring Berghem
Gescande archiefstukken
Via scannen-op-verzoek is een groot aantal archiefstukken gescand en online gepubliceerd. Bekijk het complete overzicht (Excel-bestand)
Ander nieuws
Het project om alle doodsbriefjes (overlijdensverklaringen met doodsoorzaak) uit onze collectie te digitaliseren en te indiceren is afgerond. Dat betekent dat de verklaringen nu online op naam doorzoekbaar zijn. Meer weten? Lees hier het volledige nieuwsbericht.
Vrijwilligers bedankt
Het doorzoekbaar maken van bovengenoemde bronnen is uitsluitend mogelijk dankzij de hulp van ruim 90 vrijwilligers die werkzaam zijn bij het BHIC. Wij bedanken alle vrijwilligers voor hun betrokkenheid en inzet!
Nooit ons laatste nieuws missen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief!
AFT – afdelingsblad september 2023
Inhoudsopgave
Van de redactie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
Colofon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
Lezingen & Activiteiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
Van uw vice-voorzitter . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
Schelmen en Hontsvotten werck . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
Huis ter Eem in en rond het rampjaar 1672 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
Politiearchieven van 1940–1945 uit Leiden en Katwijk . . . . . . . . . . . . . . 29
Geletterdheid vroeger en nu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
Het Koninkrijk der Nederlanden in de negentiende eeuw en zijn positie in Europa 31
Verrijk je bereik met digitalisering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
Drie generaties Wouters, koperslagers te Harderwijk . . . . . . . . . . . . . . . . 33
Marritje Blaauwendraat (1803–1882) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
De bidprentjesverzameling van Bert Tobe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ´ 43
Geschiedenis in het zand . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
Gezocht familieleden van Peter Lobel en Wilhelmina F. van Duinen . . . . . . . 47
Cursus genealogie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
Genealogische bron op het internet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
Boekbesprekingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
Stel je voor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
RYN & KNL mededelingenblad nr 83 – aug 2023
Inhoudsopgave
Het genealogisch hoogseizoen staat weer voor de deur
Activiteiten van de afdeling
- Afdelingsavonden
- Excursie naar Hoogheemraadschap van Rijnland
- Voorouderspreekuur in Leiderdorp en Haarlem
Voorouderspreekuur in de regio
Versterking voor het bestuur gevraagd
Kennismaken met ….Aad Hartman
Cursusaanbod in de regio najaar 2023
Zoektocht naar herkomst familiewapen
Lezingen afdeling Delfland
Getuignissen en oud schrift
Boekpresentatie: Genealogieën en verhalen van Rijnlandse en Kennemerlandse voorouders
Transcriptie oud schrift
Wetenswaardigheden: - Wonen in de Middeleeuwen
- West-Vlaamse Heemkundige Beurs
- De strijdbare Gerard van der Laan
- Kaarten en atlassen uit de collectie Bodel Nijenhuis
- Symposium ‘Dood, begraven en gedachtenis’
- Indische paspoortaanvragen online bij het CBG
- Workshops gegeven door het Centraal Bureau voor Genealogie
- Boek: Op zoek naar een plaats om thuis te komen
- Boek: Vreemdeling in eigen land
- Strijd om de Haarlemmermeer
Publicaties van de afdeling