Home Blog Pagina 31

KPL – de Twee Kwartieren maart 2023

Inhoudsopgave

3 Van de voorzitter
5 Knap!
8 Latijn in de parochieregisters (deel III)
10 Een apothekersrekening uit 1715
12 De oudste generaties van een familie Jager uit Bedum (Groningen)
25 Wie helpt me verder met Maria Krist?
27 Een jonge vrouw is een ouden mans doodskist
29 Publiceren in De Twee Kwartieren
30 Lezingen
32 Digitale producties
33 Bibliotheek
40 Aanbod cursussen en workshops van NGV-afdeling KPL
44 Actuele cursussen en workshops van NGV-afdeling KPL
46 Onderlinge ondersteuning en advies
48 Gebruik KadasterArchiefviewer
49 Heb je hier al ooit gezocht?
50 Digitaal zoeken in en om onze regio
51 Agenda
52 Bestuur
53 Bestuur van de afdeling Kempen- en Peelland
53 Mutaties ledenlijst
53 Informatie NGV-KPL

Enkele onderwerpen zijn:

Opmerkelijks uit Burgerlijke Stand en Bevolkingsregister door Toon van Gestel, met een uitgebreide uitleg hoe je die raadselachtige adresaanduidingen in het bevolkingsregister (geen straatnaam huisnummer, maar een letter-cijfercombinatie zoals bijvoorbeeld A76 of C317) kunt herleiden tot een begrijpelijk adres.

Dik Jager demonstreert in De oudste generaties van een familie Jager uit Bedum (Groningen) hoe je met de geavanceerde zoekmethoden van WieWasWie lastige raadsels oplost. Heel veel handige zoektips!

Anton Neggers legt onze lezers in de artikelen Een apothekersrekening uit 1715 en Een jonge vrouw is een ouden mans doodskist een tweetal interessante vragen voor.

In aflevering III van de serie Latijn in de parochieregisters gaat Peter Roosenboom aan de hand van een vraag van een van onze leden in op de wijze waarop de pastoor in de katholieke registers vermeldt wie de plaatsvervanger is van een van de doopgetuigen (peter of meter).

Onze afdeling organiseert weer een hele reeks activiteiten in de komende maanden. Voor de maand maart attenderen we u met name op de Ledenavond: lezing Wie schrijft, die blijft door Jos Grimmelikhuizen. Zie hiervoor ook onze website.

Genever 2023 – 1

Inhoudsopgave

  1. Woordje van de redactie (Marinus Thoonsen)
  2. Uitnodiging Algemene ledenvergadering 2023
  3. Agenda Algemene ledenvergadering 2023
  4. Even kennismaken 1 (Lambert Damen)
  5. Even kennismaken 2 (Peter-Paul Kolber)
  6. Even kennismaken 3 (Ron de Ruijter)
  7. Even kennismaken 4 (Wiel Ackermans)
  8. Heb je ideeën, laat je horen
  9. 40 jaar NGV-lid, L. van Veldhuizen
  10. Kadasterstart in Limburg (Algemeen)
  11. Foto uit het verleden, Stephan Nijssen (Ron de Ruijter)
  12. Bidprentje Jan Nicolaus Nelissen (Theo Maes)
  13. Concept jaarverslag 2022 (Peter-Paul Kolber)

Gens Nostra maart/april – 2023 -2

We hebben dit keer gekozen voor het samenbrengen van twee artikelen waarbij DNA-onderzoek een rol speelt, te weten ‘Op zoek naar de onbekende overgrootvader’, waarin drie kandidaten een rol spelen, en ‘Op zoek naar een vader’, waarin het spoor van drie, later zeven, halfbroers en -zussen uiteindelijk leidt tot identificatie van de vader die bij zeven vrouwen een kind heeft verwekt. Voorwaar een prestatie waarbij de grenzen van de huidige onderzoeksmogelijkheden zijn opgezocht.
Beide onderzoeken hebben gemeen dat de auteurs in hun overwegingen en conclusies zeer zorgvuldig te werk zijn gegaan met de menselijke aspecten die hierbij ook een rol spelen.

Ook op het gebied van heraldiek dit keer twee bijdragen: de wapenregistratie en en een onderzoek naar de keizerskronen boven gemeentewapens met een doorkijkje naar die van de waterschappen. Twee overheidsinstanties die maar wat trots zijn op het mogen voeren van een keizerskroon. Helaas blijkt uit het onderzoek dat het treurig gesteld is met de afbeeldingen van een keizerskroon. Het is onbegrijpelijk dat binnen de heraldiek, waar de kronen van koningen, hertogen, graven, markiezen en anderszins nauwkeurig omschreven zijn, de keizerskroon een vrijstaat is waarin iedereen zijn eigen ideeën kan uitleven. De afbeeldingen in het artikel vormen slechts het topje van de afwijkingen.

Verder zijn voor de afwisseling opgenomen een eenvoudige genealogie (van Waker/Wakeren uit het Utrechts-Gelderse grensgebied), het levensverhaal van een waarnemend dijkgraaf en schout (Andries Jansse Kruijt uit Heukelum) en het avontuurlijke levensverhaal van een Zeeuwse timmerman (Abraham Izaak de Roo) die ons naar Zuid-Afrika, Engeland, Australië en uiteindelijk Nieuw-Zeeland voert. Dit laatste artikel bevat veel informatie over bronnen voor onderzoek in genoemde landen.

Tot slot weer een portret, een aflevering van VANALLES en dit keer buitenlandse tijdschriften.

De redactie wenst u veel leesplezier.

Aanvragen Oudburgerrecht van Nijmegen.

Vroeger verleenden veel steden burgerrechten, die rechten én plichten met zich meebrachten.

Een aspirant-burger moest voor het verkrijgen van burgerrechten meestal geld betalen om te bewijzen dat hij niet armlastig was en in eigen onderhoud kon voorzien. Er waren ook religieuze restricties, al werden de condities soms aangepast indien de stad behoefte had aan bepaalde vaklieden. Zo bepaalde het Nijmeegse stadsbestuur in 1721:

“(…)Hebben Haar Edele en Achtb: om, soo veel mogelijk, de vervallen neringe en Commercie binnen dese Stad te herstellen en daar in meerdere menschen aen te lokken, goed gevonden in der Supplten: versoek te difficulteren en vervolgens vastgestelt, dat Haar Edele en Achtb: in het toekomende sulke personen sonder onderscheijd van wat Religie ook Sijn, tot het Borgerschap deser Stad (…)”

Figuur 1. Het Oud Burgeren Gasthuis in 1860 op de locatie van de huidige Molenpoortpassage. Bron: Beeldbank Regionaal Archief Nijmegen

Het burgerrecht van Nijmegen werd in 1810 voor het laatst verleend door de stad Nijmegen, daarna werd erkenning door het Oud Burgeren Gasthuis (OBG,

Figuur 1) overgenomen. OBG gaf geen nieuwe burgerrechten uit: men erkende alleen de nazaten van burgers, die vóór 1811 het burgerrecht verkregen hadden (vandaar de term Oudburgers).

Erkenning gaf nog lang na 1811 recht op privileges als huisvesting in OBG, of een OBG toelage. De (voorlopig) laatste erkenning stamt uit 1990, toen deze privileges hun betekenis hadden verloren.

Echter, ook tegenwoordig zien veel nazaten van Oudburgers erkenning als een bevestiging van de band van hun familie met Nijmegen en met mensen die de stad tot bloei hebben gebracht.  In samenwerking met afdeling Kwartier van Nijmegen van de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV) erkent OBG opnieuw Oudburgers. Hiermee is een traditie weer in ere hersteld. Dit initiatief is genomen in het kader van het 430 jarig jubileum van OBG (tegenwoordig Stichting Dienstencentrum OBG) en het 50 jarig jubileum van de NGV afdeling.

Op 14 mei 2022 zijn de eerste ‘nieuwe’ Oudburgers erkend.

Het burgerrecht werd doorgegeven van vader op zijn zonen en dochters, van de zonen ook weer op hun zonen en dochters, etc. Dit geldt ook voor de huidige opzet.

Erkenning van het Oudburgerrecht kan aangevraagd worden als iemand kan aantonen dat men  in mannelijke lijn afstamt van een burger die het Nijmeegse burgerrecht heeft verkregen vóór 1811. Men behoeft geen inwoner van Nijmegen te zijn. Erkenning is ook mogelijk als aangetoond kan worden dat een voorvader vóór 1811 lid was van het stadsbestuur of de magistraat (burgemeesters, schepenen en raden of raadsleden), of van een vakgilde (voerman, wever, etc.).

Figuur 2. Uitreiking Oudburgeroorkondes door de Nijmeegse  wethouder Velthuis (mei 2022)
Figuur 3. Voorbeeld van een Oudburgeroorkonde en stamreeks

Erkenning als Oudburger kan gezien worden als een historisch verantwoord aandenken, aan de ‘nieuwe’ oorkonde kan geen recht worden ontleend.

Kijk voor de aanvraagprocedure op oudburgersnijmegen.nl. De aanvrager hoeft geen inwoner van Nijmegen te zijn.

Literatuur

1. J.A. Schimmel. Burgerrecht te Nijmegen : 1592-1810 : Geschiedenis van de verlening en burgerlijst (proefschrift KUN, digitaal beschikbaar als PDF). Uitgave Stichting Zuidelijk Historisch Contact 1966.
2. N. Hamers et al (red). Stamreeksen Oud Burgeren Gasthuis. In: Zoeklicht op Nijmegen (1980). Digitaal beschikbaar als PDF

Genealogica februari 2023

afdelingsblad van de afdeling Flevoland

Inhoudsopgave

Agenda
Mutaties in het hoofdbestuur van de NGV
Nieuwjaarsbijeenkomst
Mw. Berna Veenboer over “Stolpersteine”.
Jaarverslag 2022
Ben Schröer – Schoolmeester en fotograaf
De mix van Nederland
Regio overleg
Inhoudsopgave
Bestuur
Redactie
Voorouderspreekuren

Openbaarheid

Zoals bekend worden op de eerste dag van een nieuw jaar bij de archieven nieuwe documenten vrijgegeven om ingezien en of gedownload te worden. We zijn immers weer een jaar verder waardoor nieuwe geboorteakten, huwelijksakten en overlijdensakten aan de normen (100, 75 en 50 jaar) voor publicatie volgens de archiefwet voldoen. Ook andere documenten waarvan het tijdelijk publicatieverbod verstreken zijn voor iedereen toegankelijk.

De archiefwet is niet eenvoudig. Ook binnen de archieven wordt veel gesproken over de openbaarheid van archiefstukken. “Wanneer mag informatie openbaar gemaakt worden, en wanneer niet? Mogen bijvoorbeeld adresgegevens gedeeld worden, en zo ja: wanneer dan? En om in vaktermen te spreken: wanneer geldt de Wet open overheid en wanneer de Archiefwet? Wanneer moet een Besluit Beperking Openbaarheid door gemeenten worden genomen? “.

Om een helder en inzichtelijk antwoord te geven op deze vragen heeft het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven een animatie gemaakt die via youtube te zien is. Klik op https://youtu.be/PqhNQJIGKh8.

Uit de oude koektrommel

Een genealogiesite met een schat aan gegevens.

Door het genieten van de verhalen en van allerlei grappige en smakelijke anekdotes die in haar kindertijd thuis bij familiebezoeken familiefeesten verteld werden ontstond geleidelijk de belangstelling voor de familiegeschiedenis. Volwassen geworden werden de eerste stappen gezet in de wereld van de genealogie. Benieuwd naar de geheimen van de familie en de echtheid van de vertelde verhalen zocht ze naar de echtheid hiervan. Al snel bleek lang niet alles wat verteld was te kloppen en dus was het belangrijk te speuren naar de waarheid.

Nadat duidelijk geworden was hoe het zat met de grootouders en overgrootouders werd verder gezocht naar de schoonfamilie. De belangstelling die de familieleden toonden voor de resultaten spoorden haar aan om steeds verder te zoeken. Diverse familiearchieven kwamen te voorschijn en de zoektocht bracht haar naar documenten en registers waar ze nooit van gehoord had. Via het internet werd het gemakkelijker om te zoeken naar zaken waarvan zij niet wist of die geregistreerd en bewaard waren. Een oude plattegrond van een dorp twee of vijf eeuwen geleden, telefoonboeken, militaire gegevens, etc.

In het geheim maakten familieleden een website voor haar aan. Tanja Enklaar (haar naam) heeft deze inmiddels uitgebreid tot een keur aan genealogische onderwerpen waar veel genealogen hun voordeel mee kunnen doen.
De website kent 10 menu-items: Home; Genealogie; Genealogische bronnen; Militairen; Eerste en tweede wereldoorlog; Diverse items; Woordenboeken wetten en BR: Over mij; Ter info; Contact. Zeker de helft van deze menu’s heeft meer dan 12 items. Er staan items in die niet bij elke genealoog bekend zijn.
Onder genealogie komt u o.a Doop onder conditie en Trouwen met de handschoen tegen. Onder genealogische bronnen vindt u verwijzingen naar bronnen uit België; Duitsland; Frankrijk; Nederlands Indië en Suriname. In Buitenbeentjes (niet direct onder genealogische bronnen vallende links) staat o.a. Ongewenste prostituees in Amsterdam. Onder Militairen bv een item over oude militaire rangen en functies.

Het loont de moeite deze uitgebreide site eens te bekijken. Uit de oude Koektrommel.

BHIC: Ruim 51.000 personen toegevoegd aan de Brabantse gevangenisregisters (1821-1922)

Sinds korte tijd staan er allerlei nieuwe gegevens uit Brabantse gevangenisregisters online in onze stamboomzoekmachine. Van kruimeldief tot moordenaar, van wanbetaler tot vechtjas, je komt ze allemaal tegen in de gevangenisarchieven. Duik mee in de zelfkant van ons Brabant!

Een groot deel van Brabantse gevangenisinschrijvingen stond al in deze database, maar nu zijn daar nog ruim 51.000 personen aan toegevoegd. Een schat aan genealogische informatie is daarmee in één klap op naam doorzoekbaar geworden. Met behulp van de gekoppelde scans van de originele inschrijving neem je bovendien eenvoudig een kijkje in de details van de opsluiting.

Het gaat om boeken waarin iedere nieuwe gevangene per gevangenis werd ingeschreven. In deze boeken vind je dus alle namen terug van mannen, vrouwen, kinderen en militairen die tussen grofweg 1821-1922 in een Brabantse gevangenis opgesloten zaten. Niet alleen hun namen komen erin voor, ook werd genoteerd waar zij vandaan kwamen, waarom zij gevangen zijn gezet, hoe oud zij waren en nog veel meer. Gevangenen uit binnen én buitenland werden ondergebracht in Brabantse gevangenissen. Al met al bieden de registers informatie over mensen en voorouders die vaak niet uitgebreid te vinden zijn in officiële documenten. Het is daardoor een prachtige bron voor wetenschappers zoals historici en criminologen, en voor stamboomonderzoekers.

Dat levert dan ook bijzondere inschrijvingen op. Zoals de inschrijving van bezembinder Hendrik de Wit uit Breda. De leeftijd van deze Hendrik werd meerdere keren aangepast in zijn inschrijving omdat hij na een paar jaar steeds opnieuw werd ingebracht. Of bijvoorbeeld de veroordeling van militairen ‘tot de kruiwagen’ ofwel het verrichten van grondwerk, geketend aan een kruiwagen. Naast inschrijvingen komen sommige gevangenen ook voor in zogenoemde signalementsregisters. Daarin werden hun uiterlijke kenmerken werden beschreven tot en met opvallende littekens aan toe. Op die manier kun je je zonder foto’s toch een beeld vormen van vroegere personen.

Het doorzoekbaar maken van deze data gebeurde natuurlijk niet vanzelf. Onze bijzondere dank gaat uit naar de tientallen vrijwilligers die via website HetVolk.org digitaal hun steentje bijdroegen aan de invoer van deze registers. En een bedankje voor onze collega’s Ester en Anton, die de gegevens uploadden naar de zoekmachine zodat websitebezoekers er zelf mee aan de slag kunnen.

Klik hier voor meer informatie over de gevangenisregisters. Liever direct beginnen met een zoektocht naar ingesloten voorouders? Dat kan via de stamboomzoekmachine op onze website.

*) Met dank ook aan Vincent van de Griend voor zijn input

BHIC: nieuwe bronnen online januari 2023

Vanaf nu met als extra categorieën: aanwinsten in de bibliotheek en nieuwe online archiefinventarissen!

In januari 2023 zijn de indexen van de volgende bronnen toegevoegd. In de meeste gevallen zijn deze bronnen ook al digitaal te vinden op onze website.

Burgerlijke stand

Geboorten

  • Bergen op Zoom: 1921-1922
  • Best: 1821-1832, 1849-1867, 1886-1902 en 1913-1922
  • Budel: 1840-1856, 1873-1888, 1913-1917
  • Chaam: 1913-1922
  • Etten-Leur: 1916-1919
  • Geldrop: 1872-1882
  • Gestel en Blaarthem: 1912-1916
  • Gilze en Rijen: 1913-1922
  • Heeze: 1831-1842
  • Loon op Zand: 1908-1913
  • Maarheeze: 1903-1912
  • Moergestel: 1830-1888, 1913-1922
  • Nuenen, Gerwen en Nederwetten: 1913-1922
  • Oosterhout: 1913-1916
  • Rijswijk: 1903-1912
  • Roosendaal: 1917-1918, 1921-1922
  • ‘s-Hertogenbosch: 1862
  • Soerendonk: 1903-1912
  • Willemstad: 1913-1922
  • Woensel: 1882-1890, 1918-1920

Doop-, trouw- en begraafboeken

Dopen

  • Geffen: 1683-1731
  • Heeswijk: 1618-1693

Trouwen

  • Boxtel: 1608-1632, 1741-1811
  • Reek: 1739-1810

Begraven

  • Grave: 1628-1683

Schepenbanken

  • Berlicum: 1704-1713
  • Boxmeer: 1728-1738
  • Dinther: 1733, 1765-1809
  • Heeswijk: 1784-1788
  • Helvoirt: 1769-1773
  • Kessel: 1791-1801
  • Lith: 1806-1809
  • Lithoijen: 1748-1769
  • Oss: 1799-1809
  • Schijndel: 1626-1631, 1791-1794 en 1802-1805

Foto’s

Aan de digitale beeldbank zijn in de afgelopen maand afbeeldingen toegevoegd:

  • DCUDE, foto’s bouw Brabantse Tapijtfabriek Koopmans N.V. Uden (24)

Films

Via de filmbank Brabant in Beelden zijn de volgende nieuwe films te raadplegen:

  • BREKEL- – films van de familie Brekelmans (8)
  • PROOIJ- – films van de familie Van Prooijen (98)

Boeken

  • JAARBOEKEN Steenbergen 2018, 2020, 2021, 2022
  • BAAS, Peter (et. al.): Harry Holla: En de naaste als jezelf
  • DALSUM, Josine van: Kleine Johanna
  • Historisch Boxtel, Delen 1 en 2
  • EEKELEN, Christ van: Koninklijke marechaussee Brigade Boxtel
  • EEKELEN, Christ Van: Pierre Janssen; Een halve eeuw Boxtel
  • VUGHT, Cor van: De historie van de missiezusters Oblaten van de Assumptie
  • DECKERS, J.: Kapittels en Kanunniken in de Meierij
  • HALDER, Piet-Hein van: De Opwettense Watermolen

Online inventarissen

  • 2221 Familie Van Rijckevorsel en Landgoed De Denneboom in Schijndel
  • 2227 Familiearchief Verheyen

Gescande archiefstukken

Via scannen-op-verzoek is een groot aantal archiefstukken gescand en online gepubliceerd. Bekijk het complete overzicht (Excel-bestand)

Meer informatie

Uitgebreide informatie zoals beschrijvingen en inventarisnummers bij deze bronnen vind je via: www.bhic.nl/wat-zit-er-in (per bron is er een tab ‘nieuw’).

Het nut van oude belastingregisters

Het inzien van oude belastingregisters kunnen een doorbraak betekenen als het onderzoek naar voorouders ergens vastgelopen is.

Mr. A.H.G. Verouden is een expert op dit gebied en hij geeft geregeld een lezing over dit onderwerp zoals ook op 25 febr. a.s. bij de afdeling Flevoland. Omdat hij zelf een duidelijke tekst geschreven heeft over de lezing volgt die hieronder, zodat ook anderen het belang van de oude belastingregisters inzien.

“We beginnen allemaal met het trouwboekje van onze ouders of grootouders. Vervolgens doen we onderzoek inde burgerlijke stand en in de bevolkingsregisters. Tot ca 1800 kun je dan nog vrij zeker zijn dat je over de juiste gegevens beschikt. Maar naarmate we verder vòòr dit jaartal geraken, krijgen we steeds meer te maken met vele soorten interpretatieproblemen. Je moet wel sterk in je schoenen staan om aan de verleidingen van waarschijnlijkheden en zogenaamde logische conclusies weerstand te bieden. Ik kan daar als geen ander over meepraten. Gedurende bijna 40 jaar genealogisch onderzoek ben ik er ook een aantal malen op een vreselijke manier ingetuind. Dank zij mijn ervaringen als inspecteur bij de rijksbelastingdienst ben ik altijd weer op het juiste genealogische pad teruggekomen.

Het is algemeen bekend dat in veel bronnen, welke wij thans als grondslag nemen voor genealogisch onderzoek, nogal nonchalant is omgesprongen met feitelijkheden. Iemands naam werd opgeschreven zoals men hem hoorde uitgesproken worden. Dat betekent dat in dezelfde plaats de dominee of pastoor er een andere schrijfwijze op na hield dan de notaris of de schepenen, die de betrokkene soms onder een geheel andere naam kenden. Ook kwam het regelmatig voor dat mijnheer A in zijn geboorteplaats met zijn vaders famiienaam werd aangeduid maar in de plaats waar zijn moeder vandaan kwam, heel gewoon de familienaam van zijn moeder kreeg toebedeeld.

Zolang je maar over keiharde DTB-gegevens beschikt, kom je daar meestal nog wel uit. Maar als die ontbreken, wat dan?
Het antwoord is verrassend eenvoudig: allerlei soorten belastingregisters. Door de eeuwen heen gold voor alle belastingadministraties een ijzeren wet: Zorg dat de tenaamstelling juist is, anders kun je naar je centen fluiten. Of het nu om kohieren van de 100e penning of
quotisatieregisters ging, cijns-, tiend-, pacht- of leenregisters, de klerk die de namen en feiten moest te boek stellen, probeerde zoveel mogelijk details weer te geven. Daardoor geeft een kijkje in dit soort registers vaak verrassende nieuwe inzichten.
Mijn ervaring is, dat veel vastgelopen onderzoeken via het een of andere belastingboek kunnen worden vlotgetrokken.
Tijdens mijn lezing zal ik een aantal voorbeelden geven van verschillende families die zo een flink stuk verder terug in de tijd konden worden gebracht.

Mr. A.H.G. Verouden”