Documenten met details over de Portugese inquisitie komen online beschikbaar

0
36

Zeldzame documentatie van de Portugese inquisitie met gedetailleerde informatie over de veroordelingsprocessen die 500 jaar geleden plaatsvonden, is voor het eerst gedigitaliseerd in het Centraal Archief voor de Geschiedenis van het Joodse Volk, de Nationale Bibliotheek van Israël in Jeruzalem. De documenten omvatten gedrukte versies van preken die door twee priesters werden gepredikt aan het einde van de processen die zij voorzaten, en een ingebonden manuscript van 60 pagina’s uit de 18e eeuw dat de eerste 130 jaar van de activiteiten van het Portugese Inquisitietribunaal documenteert.  De processen vonden voornamelijk plaats in Lissabon, met een korte vermelding van processen in Tomar.

Het in het Portugees geschreven manuscript bevat informatie over processen die tussen 1540 en 1669 door inquisiteurs werden gevoerd tegen pas bekeerde joden die ervan werden beschuldigd in het geheim door te gaan met het praktiseren van het jodendom. Inbegrepen zijn details van de processen, inclusief data, namen van priesters die hebben deelgenomen en het aantal slachtoffers dat in elk proces is veroordeeld.

Autos-da-fé,  in Nederlands: handelingen op basis van het geloof, waren publieke spektakels waarin de vonnissen van de slachtoffers van de inquisitie werden voorgelezen en uitgevoerd door de autoriteiten. De samenvattingen zijn geschreven in een tijd dat de inquisiteurs, of iemand die aan de processen deelnam, de behoefte voelden om het werk van de inquisitie als een positief iets bij te houden, merkte archivaris Pnina Younger op. Op basis van het handschrift zijn alle samenvattingen door één persoon geschreven, zei ze.

Die samenvattingen werden later in de 18e eeuw in een boek ingebonden als herinnering aan de wreedheid van die processen, legde ze uit. Het boek bevat ook een samenvattende lijst van de processen die op apart papier zijn geschreven en die volgens haar aan het eind van de 19e of het begin van de 20e eeuw zijn samengesteld op basis van het handschrift en het gebruikte papiertype.

In 1536 startte de katholieke kerk de inquisitie in Portugal na een massale toestroom in het land van “anusim”, joden die gedwongen werden zich tot het christendom te bekeren op de vlucht voor de Spaanse inquisitie. De Portugese inquisitie omvatte bijzonder wrede straffen die vaak werden uitgevoerd voor grote menigten die zich verzamelden om te kijken. De rechtszaken stopten na ongeveer 250 jaar, hoewel de Portugese inquisitie pas in 1821 officieel werd afgeschaft, zei Younger.

Hoewel veel van de rechtszaken werden gehouden tegen ‘nieuwe christenen’, werden er ook enkele rechtszaken gehouden tegen ‘oude christenen’, degenen die hun christelijke bloedlijn in het ‘diepe verleden’ konden traceren.  Deze oude christenen pleitten voor hun “zuiverheid van bloed” in de processen die mensen beschuldigden van misdaden zoals judaïsering, godslastering, bezit van verboden boeken, heiligschennis, sodomie en bigamie, zei ze.

Digitale exemplaren van de twee gedrukte preken zullen binnenkort beschikbaar zijn op de website van de Nationale Bibliotheek van Israël op www.nli.org.il/.

De preken waren een belangrijk onderdeel van de strafprocessen en waren niet alleen gericht aan de slachtoffers, maar ook bedoeld als een vorm van discipline voor het publiek dat de autos-da-fé kwam observeren, zei ze.

Een van de gedrukte preken werd op 26 juni 1645 gepredikt op een autos-da-fé door de Augustijner pater Phillippe Moreira. De samenvatting van de gebeurtenis is te vinden in het gebonden boekdeel, zei Younger, terwijl hij het boek opende op de overzichtspagina waar Moreira’s naam en de datum duidelijk te zien zijn.

Deze autos-da-fé wordt ook vermeld in de afzonderlijke overzichtslijst, waarin wordt vermeld dat 11 van de 72 mensen die onder de priester werden berecht, waren veroordeeld tot brandstapel, zei Younger.

De documenten maakten al enige tijd deel uit van de archiefcollectie en waren gecatalogiseerd, zei ze, maar kwamen opnieuw aan het licht in het kader van de hercatalogisering en digitalisering van de bestanden en documenten door de archieven.