Het Nationaal Archief heeft de reisroutes en de verhoren na aankomst in Engeland van zo’n 2100 Engelandvaarders gedigitaliseerd en online toegankelijk gemaakt. Engelandvaarders zijn Nederlandse personen (vaak al verzetsmensen) die via diverse routes de sprong naar Engeland waagden om daar deel te nemen aan het verzet tegen de Duitsers. De reis naar Engeland was zeer gevaarlijk want je kon in elk land waar je kwam aangehouden worden, zeker als je illegaal de grens overgekomen was. Reizen via Zweden of via Spanje en Portugal of zelfs via Rusland waren gebruikelijk. Niet iedereen lukte het om Engeland te bereiken.

Na aankomst werden de mensen eerst door MI5 verhoord en vervolgens nog eens door de Nederlandse veiligheidsdienst. Als ze betrouwbaar waren bevonden namen ze veelal dient in het Nederlandse leger in ballingschap. Een groot deel werd in Nederland gedropt als geheim agent. In de verhoren is te lezen hoe de reis – die soms een jaar duurde – verlopen is en wat wisten over betrouwbare personen in Nederland en in de landen waar ze doorheen reisden. Verder werd hun gevraagd naar hun persoonsgegevens en die van hun familieleden en aangeven welk eventuele verzetsdaden zij in Nederland gepleegd hadden.

Index Reizen van Engelandvaarders Hier kunt u zoeken op namen van de Engelandvaarders.

Zoekhulp Engelandvaarders. Hulp bij het vinden van gegevens over de reizen van de Engelandvaarders.

Delpher is de zoekmachine om alle historische kranten, tijdschriften en boeken te doorzoeken die de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag bezit.

Zo hebben zij ook veel materiaal over de Tweede Wereldoorlog. Niet alleen wat over dat onderwerp allemaal verschenen is maar ook de kranten die tijdens de oorlog nog uitgegeven werden. Naast de normale al bestaande kranten ook verzetskranten en nationaalsocialistische kranten. Er is een speciale Delpher themapagina aan dit thema gewijd.

De persvrijheid werd door de bezetter afgeschaft. Kranten die tijdens de bezetting uit wilden komen moesten zich aan de uitgevaardigde voorschriften houden, zo niet dan kregen ze een eerst een tijdelijk publicatieverbod en na een nieuwe overtreding werden ze helemaal verboden. Er mocht geen kritiek geuit worden op de machthebber en Nazi-Duitsland. Persberichten van de bezetter moesten prominent op de eerste pagina’s staan. Dit leidde ertoe dat er illegale “bladen” verschenen die in het geheim gedrukt en verspreid werden.

Over de Jodenvervolging mochten de kranten helemaal niets schrijven. De bezetter “besprak” met de Joodse Raad wat er in het Joodse Weekblad gepubliceerd mocht worden over praktische mededelingen en adviezen. De illegale pers zag wat er werkelijk gebeurde en publiceerde daar over.

Lees alles hierover en over het vervolg in de speciale Delpher-themapagina.

Aan het begin van deze nieuwe maand blikken we graag terug op de indexen en bronnen die vorige maand online zijn gekomen op onze website. Over terugblikken gesproken: het BHIC presenteerde in april het jaarverslag over 2023. Een overzicht van wat we als organisatie bereikt hebben en wat de plannen zijn voor de (nabije) toekomst. En dat alles in een fris digitaal jasje, zie de link verderop in dit bericht. De inhoud van het jaarverslag plaatst de lijstjes van indexen en bronnen die hieronder staan opgesomd in het bredere plaatje van onze archiefinstelling. Maar natuurlijk kun je dit overzicht ook gewoon gebruiken voor je eigen stamboomonderzoek. Hoe dan ook, veel leesplezier!

Burgerlijke stand

Geboorten

• Herpt en Bern: 1811-1839
• Loon op Zand: 1833-1841
• Meeuwen: 1863-1882
• Oirschot: 1816-1822, 1854-1865
• Rucphen: 1918-1922
• Tongelre: 1843-1862
• Veen: 1913-1923
• Vlijmen: 1867-1874
• Werkendam: 1854-1867

Huwelijken

• Bergen op Zoom: 1947

Overlijdens

• Rosmalen: 1971

Doop-, trouw- en begraafboeken

Dopen

• Velp: 1693-1750

Trouwen

• Esch: 1807-1810
• Gassel: 1806-1810
• Geffen: 1809-1810
• Overloon: 1803-1810
• Velp: 1694-1750

Begraven

• Overloon: 1810
• Velp: 1694-1750
• Vierlingsbeek: 1806-1810

Schepenbanken

• Berghem: 1733-1736
• Geffen: 1807-1809
• Helvoirt: 1749-1760
• Kessel: 1794-1801
• Oss: 1769-1771

Rechtbanken

• Arresten van het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch 1897-1905
  De arresten zijn op naam te doorzoeken via de zoekmachine voor criminele vonnissen

Boeken

• BOXTEL, Jan van, e.a.: Michaël Ophovius, bisschop van ‘s-Hertogenbosch. Dagboek over het beleg en de inname van de stad in 1629
• KERKLAAN, Marga: Het einde van een tijdperk. 130 jaar persoonlijke belevenissen van Nederlandse missionarissen
• KROEZE, Ronald: Een kwestie van politieke moraliteit. Politieke corruptieschandalen en goed bestuur in Nederland, 1848-1940
• OTTEN-BROEKAART, Ineke, e.a.: Stamboomboek Broekaart. De familiehistorie van Broekaart: Brabanders, Friezen en Venlonaren
• SCHIJNDEL, Jeff van: De onafwendbare val van ‘s-Hertogenbosch. Het spectaculaire beleg van 1629

Foto’s

Aan de digitale beeldbank zijn in de afgelopen maand afbeeldingen toegevoegd:

• DCVEG-: Foto doopvont Lambertuskerk
• 1954-: Foto’s Collectie Kleintje Muurkrant
• DCLIT-: Foto’s familie Boxman, café Hertog Jan van Brabant

Films

Via de filmbank Brabant in Beelden zijn de volgende nieuwe films te raadplegen:

• 1954-II: Films collectie Gerjan van Beijnum
• PARIHALA: Films van Wim Parihala, Woonoord Lunetten

Gescande archiefstukken

Via scannen-op-verzoek is afgelopen maand een groot aantal archiefstukken gescand en online gepubliceerd. Bekijk het complete overzicht (Excel-bestand).

Overig nieuws: jaarverslag BHIC 2023

De indexen die in dit overzicht worden genoemd vormen slechts het topje van de ijsberg van de werkzaamheden van onze organisatie. Nieuwsgierig naar het bredere plaatje van ons archief? Lees het onlangs gepubliceerde jaarverslag over 2023 hier.

Vrijwilligers bedankt

Een bijzonder bedankje aan de ruim negentig enthousiaste en betrokken vrijwilligers die werkzaam zijn bij het BHIC. De bovengenoemde indexen op de bronnen zijn mede dankzij hun inzet tot stand gekomen.

Nooit ons laatste nieuws missen?   Meld je aan voor onze nieuwsbrief!

De notarisarchieven van Schiedam van 1614 tot 1771 zijn digitaal te doorzoeken. De akten geven inzicht in het dagelijks leven van de inwoners door de eeuwen heen. Via archief-schiedam.transkribus.eu kunt u deze bekijken.

Tot nu toe kon u deze alleen op de studiezaal inzien. Omdat het archieven zijn uit de 17e en 18e eeuw moest u redelijk goed bekend zijn met het lezen van oude akten.

In de notarisarchieven treft u akten zoals testamenten, boedelscheidingen, schenkingen, erfenissen, enz. In het Gemeentearchief van Schiedam kunt u nu zoeken naar notarisarchieven van de periode 1604 – 1935.
Voor de periode tot 1842 kunt u zoeken in de Index notarissen 1604-1842.
Voor de archieven vanaf 1843 moet u de Repertoria raadplegen. Dit zijn overzichten die de notaris zelf gemaakt heeft en ze bevatten het jaar en het aktenummer.

Regionaal Archief Alkmaar

Brieven uit Westerbork van Alkmaarse familie Drukker

Achttien indrukwekkende brieven uit de Tweede Wereldoorlog hebben een nieuw onderkomen gevonden in het Regionaal Archief in Alkmaar. De joodse familie Drukker uit Alkmaar stuurde de brieven in de zomer van 1944 vanuit Kamp Westerbork naar het thuisfront. De brieven en een aantal foto’s, die het archief nu samen in bruikleen heeft gekregen, geven een heel persoonlijk beeld van het leven in het kamp en van het lot van de familie.

Het Alkmaarse gezin Drukker zat van 26 mei tot 4 september 1944 vast in Kamp Westerbork. Vader Bram, moeder Juliette en de veertienjarige dochter Marjan leefden er maandenlang tussen hoop en vrees. In twaalf gecensureerde brieven, met officieel stempel, en zes meer openhartige brieven die het kamp uit werden gesmokkeld schrijven zij onder meer over de dagelijkse beslommeringen en over hoe zij zich voelden, over de ziekte van moeder Juliette en het werk van Bram en Marjan in het kamp. Ze vragen vrienden om eten en kleding te sturen en in code ook om geld en kostbaarheden, in de hoop daarmee hun situatie te kunnen verbeteren.

Goede hoop

In juli 1944 schreef dochter Marjan dat haar vrienden zich geen zorgen hoefden te maken. De geallieerden rukten toen al op. “Ik heb goede hoop terug te komen,” schreef ze daarom. Ze vroeg zich alleen af hoelang het nog zou duren. “Enfin, we hebben nu al ruim vier jaar gewacht. Die paar maanden kunnen er nog wel bij.” Ze hoopte haar vijftiende verjaardag in november weer thuis te kunnen vieren. Het zou er niet van komen. De familie Drukker ging op maandag 4 september 1944 met een van de laatste transporten uit Westerbork naar Theresienstadt en werd uiteindelijk in oktober in Auschwitz vermoord.

Beeld compleet

De brieven uit Westerbork kwamen via-via terecht bij de heer Budzelaar uit Amersfoort, die ze nu in bruikleen heeft afgestaan aan het Regionaal Archief. Directeur Paul Post: “Ik ben blij dat de brieven nu hier bewaard worden. Wij zijn al in het bezit van twee schriftjes waarin Bram Drukker zijn herinneringen aan de onderduik heeft vastgelegd, voordat de familie werd opgepakt en naar Kamp Westerbork werd weggevoerd. De brieven maken het beeld compleet en laten ons zien wat deze Alkmaarse familie aan ellende in de onderduik en in Westerbork heeft meegemaakt.” Naast de brieven en schriftjes bewaart het Regionaal Archief ook nog enkele andere stukken van de familie, zoals een fotoalbum en de leesbril en sigarettenkoker van Bram Drukker.

Te bekijken

Een selectie uit de brieven uit Kamp Westerbork en de foto’s is zaterdagmiddag 20 april te bekijken tijdens een speciale inloopmiddag rondom de Tweede Wereldoorlog in het Regionaal Archief. Tijdens die middag is ook het boek van Jan van Baar De familie Drukker en de tragiek van joods Alkmaar met € 5,- korting te koop. (van € 19,95 voor € 14,95)